Góc Riêng Trên Bàn

Học sinh bình thường cũng có thể giỏi Lý

Người tài là gì?

Posted by Tô Lâm Viễn Khoa on 10 Tháng Mười Một, 2006

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết phát biểu: Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm phát triển, trọng dụng nhân tài; đã và sẽ tiếp tục xem xét tích cực và trên cơ sở khoa học những kiến nghị của Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước về chế độ, chính sách đãi ngộ đối với các nhà khoa học nói chung, đội ngũ giáo sư nói riêng


“Hiền tài là nguyên khí quốc gia.” Một đất nước không thể nào phát triển nếu không có được sự đóng góp và cống hiến của một đội ngũ nhân tài dồi dào và mạnh mẽ. Những người tài ấy, tuy chỉ chiếm một lượng nhỏ trong xã hội, nhưng lại là một động lực tích cực thúc đẩy đất nước có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Đảng và Nhà nước có chủ trương “trọng dụng nhân tài” là hoàn toàn phù hợp và có lợi cho sự phát triển.

Thế nhưng vấn đề ở đây tôi muốn nhấn mạnh là ở 3 câu hỏi: Thế nào là “nhân tài”? Đảng và Nhà nước ta trọng dụng nhân tài như thế nào? Tôi và bạn có phải là “nhân tài”? Trong khuôn khổ blog và những hiểu biết của mình, tôi không thể nào trả lời 3 câu hỏi trên một cách hoàn toàn tổng quát và thoả đáng. Thế nên, tôi chỉ có thể nêu lên những suy nghĩ, quan điểm và câu trả lời của riêng cá nhân tôi cho những câu hỏi trên.

Trước hết, cần hiểu mục tiêu của giáo dục Việt Nam là “Nâng cao dân trí – Đào tạo nhân lực – Bồi dưỡng nhân tài”. Như vậy, rõ ràng là theo định nghĩa của giáo dục và cũng là của đa số mọi người, “nhân tài” là những người bất bình thường. Xin hiểu nghĩa chữ “bất bình thường” ở đây theo nghĩa rằng, “nhân tài” vượt hẳn qua mặt bằng chung của “dân trí”, vượt luôn cả những người “nhân lực” bình thường ở một số mặt nào đó, đặc biệt là trí tuệ, thể chất và hiệu quả công việc. Ví dụ rằng, một người công nhân bình thường làm được khoảng 5 đến 10 sản phẩm 1 giờ, nhưng nếu có một người nào đó làm được 20 sản phẩm 1 giờ, người đó nên được gọi là “nhân tài”. Trong Vật lý học, người ta đã chứng kiến rất nhiều nhân tài ở từng thời kỳ, thậm chí đạt cả mức thiên tài. Đó là những nhà khoa học, vượt qua những ông giáo bình thường, vượt qua những kẻ giả danh khoa học, bằng tâm huyết và tài năng của mình, đóng góp những phát minh vĩ đại của nhân loại. Có thể kể đến Copernic với “Bàn về vũ trụ” đã đưa ra mô hình gần đúng nhất của hệ nhật tâm, Galile với “Đối thoại giữa hai hệ thống: Ptoleme và Copernic” đã bảo vệ hệ Nhật tâm, đặt nền móng đầu tiên cho phương pháp thực nghiệm, Newton với cuốn “Nguyên lý toán học và triết học” nổi tiếng với 3 định luật cơ học, Einstein nổi bật với công trình “Thuyết tương đối”“Thuyết lượng tử”… Tất cả họ đều là những nhân tài trong thời kỳ mà họ sinh sống. Như vậy,  có thể nêu ra một định nghĩa tương đối gần với chuẩn chung về nhân tài như sau: Nhân tài là những người có trí tuệ, thể chất và hiệu quả làm việc vượt hơn hẳn những người khác và có những đóng góp đáng kể cho lĩnh vực mà họ tham gia. Hay nói ngắn gọn như Bill: “Với một nhân viên nhanh nhạy, thông minh, người ta có thể dạy cho họ mọi thứ.”

Riêng bản thân tôi, tôi cho rằng định nghĩa như trên chỉ là định nghĩa theo nghĩa hẹp, chưa đầy đủ. “Nhân tài” ngoài những yếu tố như trên, còn cần phải có một yếu tố nữa: sự tự nguyện đóng góp. Và tôi đặc biệt nhấn mạnh đến sự tự nguyện, bất kể khó khăn hay thất bại cũng vẫn kiên trì, khao khát cống hiến. Lòng tự nguyện đóng vai trò giống như cái “đức”, một phẩm chất mà nhân tài cần có. Thật là lạ khi trong khái niệm “tài” lại có “đức”! Nhưng Bác Hồ đã từng nói “Có tài mà không đức thì là kẻ vô dụng, có đức mà không tài thì làm việc gì cũng khó”. Nếu bạn đồng ý cả hai vế đều đúng thì chắc chắn bạn cũng sẽ đồng ý với ý kiến trên.
Không phải bất kỳ nhân tài theo nghĩa hẹp nào cũng có thể trở thành những “nhân tài” theo nghĩa mới. Hãy tưởng tượng, một ông giáo sư tiến sĩ nhưng không còn lửa, không muốn tham gia đóng góp cho khoa học mà tự mãn rằng trình độ của ta đã hơn hẳn những người khác, ta đã là nhân tài rồi. Nếu ta gọi ông ta là nhân tài thì quả thật là sai sót lớn. Có thể dẫn chứng vô số người sau khi tốt nghiệp loại giỏi, được gọi là nhân tài, khi về các cơ quan nhà nước lại an phận thủ thường, mất đi ý muốn cống hiến, chấp nhận cuộc sống lương ba cọc ba đồng. Thế thì sao có thể gọi là nhân tài?
Nhưng không phải ai không phải là “nhân tài” theo nghĩa hẹp thì không thể trở thành “nhân tài” theo nghĩa mới. Bởi vì, nếu như họ có được sự khác biệt giữa hẹp và rộng, lòng nhiệt tình, khao khát cống hiến, chắc chắn họ sẽ có thể đạt đến những mức còn lại. Tôi nói, nghe có vẻ thiêng về mặt duy tâm, duy ý chí nhưng tôi có những luận điểm cần thiết để khẳng định điều này. Câu nói của Bác Hồ hoàn toàn đúng nhưng tôi giá như có thể gắn được thêm một cái đuôi nho nhỏ vào câu nói đó “có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, nhưng rồi cũng sẽ có tài.” Nói tới đó, hẳn mọi người cũng hiểu rằng tôi khẳng định, rèn tài dễ hơn rèn đức. Ai đã rèn được đức, chắc chắn sẽ có thể rèn được tài. Người không có tài hoặc tài mọn nhưng bù lại, có được một lòng nhiệt tình, khát khao cống hiến, sẽ tự nhận ra những mặt hạn chế của mình và nỗ lực khắc phục những hạn chế đó. Dần dà, họ sẽ từ từ trở thành “nhân tài”. Và đó mới đúng là “nhân tài” thực sự. Như Galilê chẳng hạn, thời gian đầu, Galilê chỉ là một giáo sư bình thường ở một trường đại học, tuy đã có những suy nghĩ đầu tiên về phương pháp thực nghiệm nhưng lúc này ông vẫn còn mang nặng tư tưởng của Aristote và Ptoleme về hệ Địa tâm, thậm chí ông còn từng lên tiếng chỉ trích rất nặng nề Copernic về những luận điểm về hệ Nhật tâm. Giả sự Galile không thật sự yêu thích khoa học, không tự trăn trở với những hạn chế của hệ Địa tâm, chắc chắn ông sẽ theo đuổi những tư tưởng cũ, chấp nhận nó giống như những nhà khoa học đương thời, những người mà sau này ông gọi là “tiến sĩ nhai lại”. Nhưng Galilê không phải là vậy. Ông say mê nghiên cứu khoa học đặc biệt là thích sử dụng phương pháp thực nghiệm, ông muốn chứng mình hệ Địa tâm của Aristote bằng thực nghiệm và rồi nhận ra nó không phù hợp. Một lần nữa, nếu Galilê không đam mê chân lý khoa học, chắc chắn ông sẽ chọn từ bỏ phương pháp thực nghiệm của mình hoặc như một số nhà khoa học sau này như Plank, hoài nghi với chính công trình của mình. Nhưng Galilê đã mau chóng nhận ra rằng hệ Địa tâm của Aristote mới chính là nguồn gốc của sai lầm còn hệ Nhật tâm mới phù hợp với những thực nghệm của ông và ông trở thành một trong những người bảo vệ mạnh mẽ nhất cho thuyết Nhật tâm của Copernic. Chính điều này đã tạo nên một “nhân tài” Galilê mà sử sách còn lưu lại như là nhà khoa học đầu tiên đề xuất phương pháp thực nghiệm, mở màn cho cuộc cách mạng khoa học lần 1 diễn ra. Như thế, lòng đam mê, sự khát khao cống hiến đã có những vai trò nhất định trong việc định hình một nhân tài. Nếu trong định nghĩa nhân tài mà lại thiếu sót nó, quả thật là một sai sót lớn.
Tóm lại, quan điểm của tôi về nhân tài chính là “Nhân tài là những người có đam mê, có ý muốn đóng góp, cống hiến cho xã hội bằng cả tất cả tài năng của mình, họ có hoặc sẽ có sự vượt hẳn những người khác về trí tuệ, thể chất và hiệu quả làm việc”. Với định nghĩa này, nhân tài sẽ lấn sang nhân lực một ít và điều đó cũng phù hợp với xu hướng hiện nay, coi nhân lực như là nguồn của nhân tài, gắn chặt cả hai cái với nhau.
(còn tiếp…)

About these ads

2 phản hồi to “Người tài là gì?”

  1. Trên đời này mỗi người chỉ nên sắm cho mình một chiếc chìa khóa để mở thành công cho một cánh cửa. Tất nhiên, cũng có những chìa khóa vạn năng mở được mọi cánh cửa dẫn tới thành công, nhưng chỉ có hai loại người có được chìa khóa vạn năng đó. Đấy là thiên tài và kẻ trộm …
    Người tài thì thường cô đơn, đôi khi cô độc và chịu rất nhiều thiệt thòi, thâm chí cả sự hi sinh, mất mát.
    Sáng tạo bao giờ cũng có một phần là phủ định cái cũ, thực chất là chống lại thói quen, tập quán đã trở nên không thích ứng nữa với điều kiện cái mới. Một khi ta chống lại hay cố gắng xóa bỏ cái cũ thì dĩ nhiên là cái cũ cũng tìm đủ mọi cách để cưởng lại ta.
    Người tài sợ nhất 3 trường hợp:
    Thứ nhất, họ sợ không có chỗ để thi thố tài năng, đó là một điều cực kỳ quan trọng.
    Cái sợ thứ hai của người tài là sợ mình không được thực sự tin dùng. Một số người không dùng người tài mà lại thích kẻ xua nịnh. Người tài sợ nhất là kẻ nịnh vì người tài không biết nịnh. Cái “ngu dốt” nhất của người tài là không biết về “khoa học xua nịnh”.
    Thứ ba, người tài sợ là chủ nghĩa phân phối bình quân, vì thực sự ra, người tài không quan tâm đến vật chất, nhưng luôn nghỉ rằng: Đôi khi vật chất lại là thước đo sự đánh giá, sự trân trọng.
    Những người có năng lực thực sự thì hay có những ý tưởng riêng, phong cách riêng, đây là cơ sở cho sự sáng tạo. Họ cũng là những người có hiểu biết rộng, có sự sáng tạo nên rất kiêng định, việc bác bỏ ý kiến của họ là không dễ dàng. Từ sự kiêng định, sáng tạo đến chỗ bị hiểu lầm là kêu ngạo có khoảng cách rất ngắn, nên người ta hay gọi đó là cái tật.

  2. Tram Anh đã nói

    hay wa!!!

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: